Creativieit als kind
Wanneer we kind zijn leren we omgaan met kunstmedia zoals waterverf, plakkaatverf, kleurpotloden en stiften. We leren hoe we onze emoties kunnen uiten aan de hand van kleuren, vormen en beelden. En hoe we moeten omgaan met onze creativiteit. We maakten tekeningen vanuit onze fantasie: dino’s die over straat lopen, prinsessen op wolken, eenhoorns op regenbogen, draken,… Kinderen zijn niet bang om fouten te maken. Het kan hen niets schelen dat het hoofd van de dino niet anatomisch correct is. Of dat regenbogen geen bruggen zijn waar je op kan lopen maar een verstrooiing van het licht door regendruppels. Ze gebruiken hun creativiteit vrij, zonder grenzen.
Het ‘echte’ leven
Wanneer we dan naar de lagere school gaan beginnen we dingen te leren die ‘echt’ belangrijk zijn. We leren schrijven, lezen, de maaltafels, sommen,… Later in het middelbaar leren we alle ingewikkelde processen en wetten van de natuur. We leren over de geschiedenis, en we leren talen. Kunst maken wordt iets dat we doen als we ons vervelen in de les. We gebruiken onze fluostiften en pennen als kunstmedia, en worden dan kwaad door de leerkracht op de vinger getikt omdat we niet opletten.
Ik heb wetenschappen wiskunde gestudeerd in het middelbaar, en naar mijn ervaring werd mijn creativiteit als het ware uit mijn lichaam geklopt. (Niet letterlijk natuurlijk, lijfstraffen mochten toen al niet meer😉.) Maar alles stond vanaf dan in het teken van regels en wetten. Er was maar één waarheid en zo moest het gebeuren. Je volgde stipt het stappenplan en schreef daarbij je tussenstappen op zodat de leerkracht kon zien of je het wel op de juiste manier deed. Er zijn geen meningen of versies over wetenschap, geen gevoelens. Alleen maar waarheden. Of dat was toch hoe het werd overgebracht op school. Want natuurlijk zit er veel moois in wetenschap en natuur. Maar op school doen alleen die regels en wetten er toe. Daarbij wordt er nog eens op alles wat je doet een punt gekleefd.
De prijs van volwassenheid
Toen ik vervolgens naar het hoger onderwijs ging, en in een creatieve richting terecht kwam (media en entertainment business) merkte ik dat ik niet meer wist hoe ik mijn creativiteit moest gebruiken. Ik zei altijd tegen mezelf en anderen: ‘Eigenlijk ben ik helemaal niet zo creatief, ik voer liever gewoon uit.’ En misschien is dat voor een deel ook waar, maar ik geloof ook dat ik gewoon niet weet hoe ik creatief moet denken omdat ik het nooit geleerd heb. Omdat ik al die jaren met cijfers en wetten heb gewerkt en niet met ‘out-of-the-box-thinking’.
Al van kleins af aan schilder ik graag. Alleen doe ik het niet zo vaak. Als ik schilder is het meestal een kaartje voor iemand zijn verjaardag, of een schilderijtje voor de verjaardag van een familielid. Maar ik kon me plots niet meer herinneren wanneer ik voor het laatst nog eens iets had geschilderd voor mezelf. Gewoon omdat het leuk is en niet omdat iemand het van me verwacht.
Ik stak het altijd op het feit dat het zo veel werk was om al mijn schilders gerief te nemen en daarna terug op te ruimen. Ik maakte mezelf wijs dat het niet de moeite was. Dat ik het na een uur toch al terug beu zo zijn en alles terug zou moeten opruimen. Maar op een dag besefte ik ineens iets, na een inspirerend YouTube filmpje gezien te hebben. Ik ben gewoon bang dat als ik iets maak, het zou mislukken. Ik was bang voor mislukking.
Een nieuwe mindset
Ik begon, net zoals ik in het YouTube filmpje had gezien, dagelijks een aquarel schilderijtje te maken van ongeveer 5×5 cm. Dit zonder referentie, zonder dat het iets moest voorstellen, gewoon mijn penseel op gevoel voortbewegen. Zo merkte ik dat ik dat heel leuk vond en dat het heel bevrijdend werkte. Ik stond ’s morgens op, excited voor mijn kleine ritueeltje. Ik had een klein waterverf setje dat ik in mijn bureaulade bewaarde, twee penselen (een dikke en een dunne) en voorgeknipte blaadjes van 5×5 cm.
Niet alleen leerde ik zo om niet vast te hangen aan juistheden en referenties, maar ook begon ik weer meer en meer te schilderen. Ik merkte dat ik het niet genoeg vond om alleen ’s avonds vijf minuten een klein aquarel schilderijtje te maken. Ik wou meer schilderen, en voor het eerst kreeg ik er echt heel veel energie van. En dat allemaal omdat ik wist dat ik geen fouten kon maken. Ik baseerde mij niet op een voorbeeld maar op gevoel en fantasie. En als je je daarop baseert weet je dat je altijd juist bent.
Wat AI niet kan
Ik leerde dat alle kunst het recht heeft om te bestaan. Ook kunst dat er voor ‘de gewone man’ misschien uitziet als een mislukking. Want ik geloof dat kunst nooit mislukt is. Kunst is kunst, gewoon omdat het bestaat, en omdat het gecreëerd is door een mens. Het is een soort kunst waar AI nooit aan zal kunnen tippen. Perfecte kunst is vervangbaar. Als je een perfect kunstwerk wil, trek je maar gewoon een foto van het object of landschap, of vraag je aan AI om die foto in schilderij vorm om te zetten in de stijl van Van Gogh. Maar kunst met fouten in, kunst vanuit de perceptie van de mens, kunst vanuit emotie, ervaringen, herinneringen, fantasie,… Dat is iets wat AI nooit zal kunnen.
